İzinsiz İçerik Kullanımı Hakkında Uyarı: Web sitemizde yer alan tüm yazılar ve içerikler, Dr. Burcu Büge’ye ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altındadır. Yazılarımızın tamamı telif hakkıyla korunmakta olup, herhangi bir şekilde çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, kopyalanması veya üçüncü taraflarla paylaşılması için önceden yazılı izin alınması zorunludur. İzinsiz içerik kullanımı tespit edildiği takdirde, yasal yollara başvurulacak ve ilgili kişi ya da kurumlar hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Bu kapsamda, içeriklerimizi kullanmak isteyen kişi veya kurumların, Dr. Burcu Büge’den yazılı izin talebinde bulunmaları gerekmektedir.
Klinik psikolog, bireylerin yaşamış olduğu zihinsel, duygusal, biyolojik, psikolojik, sosyal ve davranışsal uyumsuzlukları, yetersizlikleri ve rahatsızlıkları açıklamaya ve hafifletmeye yönelik araştırmalar yapan, klinik görüşme yöntemleri geliştirerek uygulayan ve bu konuda eğitimler veren uzmandır (Merriam-Webster, n.d). Klinik psikologların mesleki sorumluluklarını yerine getirirken etik ilkelere bağlı kalmaları büyük önem taşır (Koocher ve Keith-Spiegel, 1998); bu ilkeler arasında gizlilik, bilgilendirilmiş onam, mesleki yeterlilik, zarar vermeme ve profesyonel sınırların korunması gibi temel ilkeler yer alır. Ayrıca görüşme sürecinde psikoloğun yalnızca teknik bilgiyle değil, empatik dinleme, koşulsuz kabul ve güven ilişkisi kurma gibi insani ve ilişki odaklı becerilerle de süreci desteklemesi gerekir (Camadan, 2018). Klinik psikologlar bireylerle, ailelerle ve gruplarla çalışabilir; süpervizyon, araştırma ve değerlendirme hizmetleri sunabilirler (Pomerantz, 2016). Ayrıca psikolojik destek ihtiyacı olan çocuklar, ergenler, yetişkinler ve yaşlılar gibi farklı yaş gruplarındaki bireylerle de çalışabilmektedirler (Benuto ve ark., 2019). Bu doğrultuda okullar, hastaneler ve danışmanlık merkezleri gibi çeşitli kurumlarda görev alabilirler (Byrne ve Branley, 2012). Klinik psikoloğun temel amacı, ruhsal hastalıklardan kaynaklanan sıkıntıyı azaltmak, ruhsal hastalık riski taşıyan bireylere hizmet sunmak ve etkili ve adil değerlendirme ile müdahale stratejileri geliştirmek olarak tanımlanmaktadır (Schleider, 2023; Tackett ve ark., 2026). Klinik psikoloji alanı ise sağlığın geliştirilmesi, önleme, psikolojik değerlendirme ve bireyin ailevi, ilişkisel ve toplumsal bağlamını dikkate alan tedavi planlamasını kapsayan bütüncül bir yaklaşım olarak ele alınmaktadır (Roccella ve Vetri, 2021).
Gökkaya ve arkadaşlarına (2021) göre görüşme sürecinin etkililiği ortam, danışan, klinik psikolog ve kurulan iletişim faktörleriyle birlikte değişebilir; bu süreçte klinik psikolog, asgari düzeyde teşvik, konuşmaya açık davet/soru sorma, duygunun yansıtılması, içeriğin yansıtılması, sessizlik, özetleme, açıklık getirme, bağlama, somutluk, kendini açma ve yüzleştirme gibi danışma becerilerinden yararlanabilir. Bu süreçte klinik psikologlar, danışanın kendini ifade etmesini teşvik etme, anlayışı derinleştirme ve görüşmeyi yönlendirme olmak üzere üç temel işlev altında gruplandırılabilen görüşme becerilerinden yararlanmaktadır (Ljunggren ve ark., 2022). Literatürde bu beceriler, psikoterapi ve psikolojik değerlendirme süreçlerinde kullanılan ve öğretilebilir mikro beceriler olarak tanımlanmakta; etkililiklerinin ise bağlama ve uygulanış biçimine bağlı olduğu belirtilmektedir (Hammerfald ve ark., 2025). Örneğin, klinik görüşmelerde danışanların yaşantılarını daha ayrıntılı biçimde ifade etmelerini sağlamak amacıyla asgari düzeyde teşvik, konuşmaya açık davet ve amaca yönelik soru sorma gibi teknikler yaygın olarak kullanılmaktadır (Fujii ve ark., 2026). Açık uçlu sorular, mikro danışmanlık ve destekleyici danışmanlık süreçlerinde temel dinleme becerileri arasında değerlendirilmekte ve kısa, olgusal yanıtlar yerine danışanın yaşantısını daha kapsamlı biçimde keşfetmesini desteklemektedir. İçeriğin yansıtılması ve duygunun yansıtılması, klinik psikoloğun danışanı anladığını göstermesi ve danışanın kendi yaşantısını daha açık biçimde fark etmesine yardımcı olması bakımından temel görüşme becerileri olarak kabul edilmektedir (Savander ve ark., 2024). Güncel çalışmalar, basit yeniden ifadeler ile örtük anlamı veya duyguyu yansıtan daha karmaşık yansıtma biçimleri arasında ayrım yapmaktadır. Görüşme sürecinde ayrıca sessizlik, bağlama, somutlaştırma, kendini açma ve yüzleştirme gibi teknikler aracılığıyla konuşmanın yapılandırılması ve gerektiğinde yönlendirilmesi söz konusudur (Ljunggren ve ark., 2022). Bu teknikler görüşme sürecinde kullanılan mikro beceriler olarak kabul edilmekle birlikte, genel olarak danışanı izleme ve etkin dinleme becerilerinin oluşturduğu temel üzerine inşa edilmektedir.
Klinik psikologların yetkin/yeterli olmaları adına eğitimlerini tamamlamaları, süpervizyon alma veya mesleki danışma gibi bağlantılarla uygulamalarını yürütmeleri gerektiği vurgulanmıştır (Arifin ve ark., 2025). Yararlılık ilkesi, başkalarının yararına hareket etme, iyilik hâlini geliştirme ve bireylere ve topluma olumlu katkı sağlama yükümlülüğü olarak tanımlanmaktadır (Bifarin ve Stonehouse, 2022). Zarar vermeme ilkesi ise başkalarına zarar vermekten kaçınma, olumsuz etkileri önleme ve bireyleri istismar veya zarardan koruma yükümlülüğü olarak tanımlanmaktadır. Etik ilkeler arasında yer alan gizlilik ilkesi kapsamında, klinik psikoloğun danışanın kimliğini açığa çıkarabilecek bilgileri uzman olmayan kişilerle paylaşmaması gerektiği vurgulanmıştır (Barnett, 2014). Etik yönetmeliğinde yer alan dürüstlük ilkesi gereği, klinik psikolog kendisini doğru tanıtmalı ve reklam amacı taşıyan yanıltıcı açıklamalardan kaçınmalıdır. Aynı yönetmelikte yer alan insan haklarına saygı ve ayrımcılık yapmama ilkesi; yaş, kimlik, cinsel yönelim, etnik köken, inanç ve engel durumu gibi konularda tüm danışanlara eşit yaklaşımı zorunlu kılmaktadır (Curtis ve Kelley, 2019). Görüşmenin başında alınan bilgilendirilmiş onam ile sürece ilişkin bilgilerin netleştirilmesi sağlanırken, klinik psikoloğun mesleki nesnelliği bozabilecek, çıkar çatışması yaratabilecek veya danışana zarar verme ya da danışanı sömürme riski taşıyabilecek çoklu ilişkilerden kaçınması gerekmektedir. Ayrıca, klinik psikoloğun danışanıyla duygusal veya cinsel bir yakınlaşma içinde bulunamayacağı ve mesleki nesnelliği bozabilecek veya danışana zarar verme ya da danışanı sömürme riski taşıyabilecek ilişkilerden kaçınması gerektiği açıkça ifade edilmiştir (Korkmaz, 2019).
Psikolojik danışma sürecinde her bireyin farklı olduğu göz önünde bulundurulmalı ve bu nedenle her görüşme, danışanın ihtiyaçlarına ve özelliklerine göre kişiye özgü bir şekilde yürütülmelidir (Voitenko, 2024). Danışanın motivasyonu, klinik görüşmeye olan isteği, sürecin işe yararlılığına dair inancı ve görüşmeye hazır oluşuyla tanımlanır (Özer ve ark., 2017). Bazı danışanlar, görüşme süreciyle hemen iyi hissedeceklerini düşünebilir (Schamong ve ark., 2022). Bu beklentiler karşılanmadığında ise hayal kırıklığı yaşanabilir ve danışan süreci yarıda bırakabilir (Gökkaya ve ark., 2021). Yapılan bir çalışmada, ılımlı beklentiye sahip danışanların görüşme sürecinden daha olumlu sonuçlar elde ettikleri görülmüştür (Constantino ve ark., 2010). Bu noktada, klinik görüşme sürecinin başarılı olabilmesi ve danışan için olumlu sonuçlar doğurabilmesi, belirli etik kurallara bağlı kalmayı gerektirir; bu kurallar, klinik psikologların her aşamada danışanlarının refahını ön planda tutarak ve yalnızca kendi uzmanlık alanlarında danışmanlık yapmalarını öngörür (Marjo ve Sodiq, 2022). Bu ilkeler, danışanın güvenini kazanmak ve etkili bir danışmanlık ilişkisi kurmak açısından kritik bir rol oynar ancak bu etik ilkelere uyulmaması, danışmanlık sürecinin etkinliğini tehlikeye atar ve danışanların güvenini ciddi şekilde sarsabilir (Pope ve ark., 2026). Klinik psikolog, unvanı itibariyle başkalarına en iyi şekilde yardımcı olma sorumluluğunu taşır. Klinik psikolog ile danışan arasındaki gizlilik, mesleki bir yükümlülük olarak tanımlanmakta ve danışanın mahremiyetine saygıyı ifade etmektedir (Fauziah ve ark., 2025); bu etik ilke, danışma sürecinde paylaşılan bilgilerin korunmasını gerekli kılar. Güvenin temelini oluşturan gizlilik, danışanların klinik psikologdan en çok beklediği unsurlardan biridir (Knowles ve McMahon, 1995). Bilimsel çalışma ve süpervizyon amaçlı anonim olarak paylaşılan bilgiler dışında, pazarlama ve medya aracılığıyla yayılan bilgilerin etik ve yasal açıdan sorun yaratabileceği vurgulanmalıdır (Barnett ve Goncher, 2014). Bu bağlamda, gizlilik ilkesinin korunması, klinik psikoloji hizmetlerinin başarısı için kritik bir öneme sahiptir ve klinik psikologların bu konuda özen göstermeleri gerekmektedir (Fauziah ve ark., 2025). Klinik psikoloji hizmetleri, profesyonel yaklaşım gerektiren bir hizmettir ve bu hizmeti sunan klinik psikologların çalışmalarının objektif, bilimsel ve düzenli olması gerekir (Camadan, 2018). Klinik psikologların, kendi uzmanlık alanlarında yetkin olmaları, verimli ve etik bir hizmet sunumu açısından temel bir gerekliliktir. Yetkinlik sınırları, klinik psikologların sadece aldıkları eğitim doğrultusunda profesyonel bir biçimde uzman oldukları alanda hareket edebilmelerini, yeni alanlardaysa bu konudaki yetkin kişilerden gördükleri eğitim sonrasında hizmet verebilmelerini içermektedir (Zur, 2007). Klinik psikolog, yalnızca kendi uzmanlık alanında hizmet vererek hem danışanın yararına hareket etmiş olur hem de etik kurallara uymuş olur (Pope ve Vasquez, 2016). Klinik psikoloğun kişisel sınır ihlali, danışanın klinik görüşme sürecini olumsuz şekilde etkileyebilir. Klinik psikoloğun, danışanının hayatına müdahale etmesi, fiziksel temas kurması veya danışanla romantik bir ilişki içine girmesi etik açıdan yanlış bir davranıştır (Amaglo, 2022); klinik psikolog ve danışan arasındaki profesyonel sınırların korunması, ilişkinin düzgün bir şekilde sürdürülebilmesi adına büyük önem taşımaktadır. Sınır ihlalleri, klinik görüşme sürecinin doğasına zarar vererek, bu süreci olumsuz etkiler (Gabbard, 2009).
Sonuç olarak klinik psikologlar, gerekli eğitim ve yasal yeterlilikleri sağlayarak farklı alanlarda, yaş gruplarıyla ve yöntemlerle çalışabilir; bu süreçte mesleki bilgi, etik ilkelere bağlılık ve etkili iletişim becerileri büyük önem taşır. Klinik psikoloğun empati kurabilmesi, saygılı olması ve danışanı aktif şekilde dinlemesi sürecin başarısını artırırken, danışanın sürece hazır ve istekli olması da olumlu sonuçlara katkı sağlar. Etkili bir klinik ilişkisi, danışmanın donanımıyla danışanın motivasyonunun birleşmesiyle şekillenir. Bu noktada etik temellere dayalı bir yaklaşım, hizmetin güvenilirliği ve sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynar. Gizlilik, yetkinlik, dürüstlük ve profesyonel sınırların korunması gibi etik ilkeler sürecin sağlıklı işlemesini sağlarken, sınır ihlalleri veya yetkinlik alanı dışına çıkılması gibi durumlar danışanın güvenini zedeleyebilir. Etik kurallara bağlılık yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de mesleki itibarın güçlenmesine katkı sunar; bu bağlamda medyada yer alan doğru temsiller etik bilincin yaygınlaşmasında etkili olur. Kısacası, danışmanlık hizmetlerinde etik ilkelerin hem teoride hem uygulamada titizlikle gözetilmesi, sürecin başarısı ve mesleki güven açısından vazgeçilmezdir.
Klinik Psikolog Kimdir? Danışmanlıkta Etik Hakkında Kitap Önerileri
Klinik Psikoloji - Bilim ve Uygulama,
Mehmet Eskin, Çiğdem Günseli Dereboy, Nuray Karancı
Bu kitap, klinik psikolojinin temel ilkelerini ve uygulama alanlarını kapsamlı bir şekilde ele alan önemli bir kaynaktır. Kitap, klinik psikolojinin tanımından başlayarak, psikolojik değerlendirme, iyileştirme yöntemleri gibi birçok temel konuyu inceler. Aynı zamanda, psikolojik bozukluklara yönelik geliştirilen çeşitli yaklaşımları kapsamlı bir biçimde ele alır ve bu yaklaşımların bireylerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceler. Kitap hem teorik hem de pratik bilgileri bir araya getirerek, klinik psikologların eğitiminde ve meslek hayatlarında karşılaştıkları sorunları çözmelerine yardımcı olacak bilgiler sunar. Ayrıca, kitapta etik sorunlar, klinik uygulamalarda karşılaşılan zorluklar ve kültürel farklılıkların psikolojik hizmetlerdeki yeri gibi konulara da yer verilerek, klinik psikolojinin çok boyutlu bir disiplin olduğu vurgulanır.
Psikologlar için pratik etik: Pozitif yaklaşım, Samuel J. Knapp ve Leon D. Vandecreek
Bu kitap, psikologların kendi değer yargılarını anlamalarına, doğru davranış biçimlerini belirlemelerine ve profesyonel uygulamaların temel unsurlarını keşfetmelerine yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap, etik kuralları ihlal etmekten kaçınmak yerine, psikologların kendi etik prensiplerine ulaşmalarını teşvik eden bir pozitif yaklaşımı vurgulamaktadır. Kitapta yazarlar ayrıca, psikologların kendi kişisel gelişimlerini nasıl destekleyebileceklerini, kendi kendini kontrol mekanizmasını nasıl kurabileceklerini, duygusal yeterliklerini nasıl sağlayabileceklerini ve karşılaştıkları diğer mesleki güçlüklerle nasıl başa çıkabileceklerini ele almaktadırlar.
Clinical Psychology: Science, Practice, and Culture, Andrew M. Pomerantz
Klinik psikoloji alanındaki temel kavramları, teorileri, uygulamaları ve kültürel bağlamı ele alan kapsamlı bir kaynaktır. Bu kitap, klinik psikolojinin temel bilimsel temelleriyle birlikte, profesyonel uygulamalarda dikkate alınması gereken kültürel faktörleri de incelemektedir. Kitap, klinik psikolojinin bilimsel temelini, araştırma yöntemlerini, psikopatolojiyi ve çeşitli danışmanlık yaklaşımlarını açıklayarak başlar. Danışmanlığın bilimsel altyapısı, klinik uygulama ile nasıl birleştiği detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. BDT, psikodinamik yaklaşım ve diğer yaklaşımların pratikte nasıl uygulandığına dair bilgiler verilmektedir.
Psikolojik Danışmanlıkta Etik ve Yasal Konular, Tim Bond
Bu eser, psikolojik danışmanlık alanında çalışan profesyonellerin ve bu alanda eğitim gören öğrencilerin mesleki etik ilkeler ve yasal sorumluluklar konusunda farkındalıklarını artırmayı amaçlamaktadır. Etik ikilemlerle karşılaşıldığında izlenmesi gereken yolları, danışan haklarını, gizlilik ilkesini ve yasal düzenlemeleri kapsamlı bir şekilde ele alır. Hem teorik bilgilerle hem de vaka örnekleriyle desteklenen içeriği sayesinde, psikolojik danışmanlık sürecinde etik kararlar almayı ve yasal sınırlar içinde çalışmayı öğrenmek isteyen herkes için yol gösterici bir kaynaktır. Kitapta yer verilen güncel mevzuat bilgileri ve meslek etiği ilkeleri, uygulayıcılara karşılaştıkları durumlarda nasıl hareket edeceklerine dair somut bir rehber sunmaktadır. Ayrıca, profesyonel sınırların belirlenmesi, bilgilendirilmiş onam süreci ve etik dışı davranışlardan kaçınma gibi kritik konular da detaylı biçimde işlenmiştir. Alana dair sorumluluk bilinci geliştirmek isteyen tüm okuyucular için temel başvuru kaynaklarından biridir.
Ethics in Psychotherapy and Counseling: A Practical Guide, Kenneth S. Pope ve Melba J. T. Vasquez
Kitap, danışmanlar için etik kuralların uygulanmasını derinlemesine ele alan kapsamlı bir kaynaktır. Yazarlar, danışan-danışman ilişkisini sürdürebilmek ve danışanların haklarını koruyabilmek için danışmanların uyması gereken etik ilkeleri detaylandırır. Kitap, çeşitli etik ikilemlerle başa çıkabilmek için pratik çözümler ve örnek olaylar sunarak, meslek profesyonellerinin etik sorumluluklarını yerine getirmelerinde onlara rehberlik eder. Ayrıca, acil durumlar ve etik ihlallerle başa çıkma yöntemleri ile kültürel çeşitlilik konuları da ele alınmaktadır. Gerçek yaşamdan alınan vaka çalışmaları ve uygulama örnekleri, teorik bilgilerin pratikte nasıl uygulanacağını gösterir ve profesyonellerin etik standartlara bağlı kalmalarına yardımcı olur.
Yeni Başlayanlar İçin Psikoterapi Etiği, Üstün Dökmen
Kitap, danışmanların karşılaşabileceği etik sorunları, etik ilkeleri ve profesyonel standartları kapsamlı bir şekilde inceler. Bu kitapta danışmanlık sürecinde etik sorumluluklar, danışan ve danışman arasındaki ilişkilerde gizlilik ve mahremiyet, çift rol ve çıkar çatışmaları gibi temel etik konular detaylı olarak ele alınır. Dökmen, ayrıca etik karar verme süreçlerini ve etik ihlalleri yönetme stratejilerini açıklayarak, danışmanların profesyonel uygulamalarında karşılaşabilecekleri zorluklara pratik çözümler sunar. Kitap, danışmanların etik standartlara uyumlarını sağlamak için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmayı hedefler ve bu bağlamda etik kuralların ve profesyonel standartların önemini vurgular. Etik sorunların pratikte nasıl ele alınacağına dair gerçek yaşam örnekleri ve vaka çalışmaları da kitapta yer almaktadır.
Ethics for Psychotherapists and Counselors: A Proactive Approach, Sharon K. Anderson ve Mitchell M. Handelsman
Kitap, etik meseleleri ele alırken, yalnızca etik kuralları tanıtmakla kalmaz, aynı zamanda bu kuralların proaktif bir şekilde nasıl uygulanması gerektiğini vurgular. Yazarlar, etik sorunların yalnızca tepkisel değil, aynı zamanda önleyici bir yaklaşım gerektirdiğini savunurlar. Kitap, danışmanların etik sorumluluklarını yerine getirmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazanmalarını sağlamak amacıyla çeşitli stratejiler ve örnekler sunar. Etik ihlalleri önlemek için etik eğitimlerin sürekli bir süreç olması gerektiğine dikkat çekmektedir. Gerçek yaşamdan vaka çalışmaları ve pratik örnekler ile desteklenen kitap, etik ilkelerin pratik uygulamalarını gösterir ve danışmanların etik standartlara uyumlarını sağlamalarına yardımcı olur.
Klinik Psikolog Kimdir? Danışmanlıkta Etik Hakkında Film ve Dizi Önerileri
Dalgaların Prensi (The Prince of Tides), 1991
New York’ta yaşayan bir edebiyat öğretmeni olan Tom Wingo, geçmişiyle ve çocukluk travmalarıyla yüzleşmek zorunda kalır. Kardeşinin danışmanı Dr. Susan Lowenstein ile tanışır ve onunla güçlü bir danışan-danışman ilişkisi geliştirir. Film, Tom’un geçmişindeki ihmal ve travmaları ortaya çıkarırken, sürecin iyileştirici gücünü gözler önüne serer. Dr. Lowenstein’in empati dolu yaklaşımı ve Tom’un içine kapalı dünyasına açılması anlatılır. Danışan-danışman ilişkisi sadece danışanın iyileşmesini değil, danışmanın da kendini sorgulamasını beraberinde getirir. Filmde travmanın etkileri, aile dinamikleri ve psikolojik iyileşme süreci detaylı biçimde işlenir. Etik açıdan da danışmanın profesyonel sınırları koruması ve danışanın güvenini kazanması öne çıkar. Danışman ve danışanı arasındaki güçlü ilişki, travma ve etik konular işlenir. Film, terapötik ilişkide çoklu ilişkiler, sınır ihlalleri ve romantik yakınlaşmanın etik açıdan doğurabileceği sorunları tartışmak açısından önemli bir örnek sunmaktadır.
Sybil, 1976
Film, gerçek bir vakaya dayanır ve Sybil adında genç bir kadının dissosiyatif kimlik bozukluğu durumu ve danışma sürecini anlatır. Sybil, çocuklukta yaşadığı travmatik olaylar nedeniyle çok sayıda farklı kişiliğe sahiptir. Sybil’in danışmanı Dr. Cornelia Wilbur, onun farklı kişiliklerini keşfeder ve bu karmaşık durumu çözmek için yoğun bir sürece girer. Film, genç kadının sürecinin zorluklarını, danışan-danışman ilişkisini ve etik meseleleri derinlemesine işler. Sybil, dissosiyatif kimlik bozukluğunun popüler kültürdeki tarihsel temsili ve bu temsile ilişkin tartışmalar açısından önerilebilir. Danışmanın, Sybil’e karşı duyduğu empati ve sabır ile profesyonel sınırları koruma çabaları ön plandadır. Film, dissosiyatif bozukluğun karmaşıklığını ve süreçteki etik sorumlulukların önemini gözler önüne serer.
Altıncı His (The Sixth Sense), 1999
Psikolojik danışmanlık ve etik soruları üzerine derinlemesine bir inceleme sunan bu film, küçük bir çocuk olan Cole’un hayaletleri görme yeteneği ile başa çıkarken, iyileşme sürecinde ona yardımcı olan çocuk psikoloğu Dr. Malcolm Crowe’un içsel çatışmalarını ve profesyonel sorumluluklarını gözler önüne serer. Dr. Crowe, başlangıçta Cole’un paranormal deneyimlerini psikolojik bir durum olarak görürken, zamanla ona daha empatik bir yaklaşım geliştirir. Danışmanlık sürecindeki etik sınırlar, danışmanın Cole’un yaşadığı travmalarla başa çıkmasına yardımcı olurken, aynı zamanda Dr. Crowe’un kendi geçmişindeki travmaları ve etik sorumluluklarıyla yüzleşmesine yol açar. Film, danışmanın kişisel bağlarını ve profesyonel sorumluluklarını nasıl dengelediğini, danışanın içsel korkuları ve travmalarına nasıl saygı gösterdiğini göstererek, psikolojik danışmanlık sürecindeki etik ve empati gerekliliklerini vurgular.
In Treatment, 2008-2021
Dizi, bir danışmanın, Dr. Paul Weston, günlük hayatına ve danışanlarıyla yaptığı görüşmelerine odaklanır. Her bölüm, bir danışanla geçen görüşmeyi ya da Paul’un kendi görüşmelerini anlatır. Böylece hem görüşme süreci hem de danışmanın iç dünyası derinlemesine ele alınır. Her sezon farklı danışan gruplarına ve farklı sorunlara odaklanır: evlilik sorunları, travmalar, kayıplar, kişilik problemleri gibi. Klinik görüşme teknikleri, etik ikilemler ve süreçte yaşanan zorluklar gerçekçi biçimde işlenir. Paul Weston’un danışanlarına karşı profesyonel sınırlarını koruma çabası ve mesleki etik kurallara bağlılığı, dizide önemli bir tema olarak yer alır. Aynı zamanda, danışan-danışman ilişkisindeki sınırlar, müdahalelerin etkileri ve danışmanın mesleki tükenmişlik halleri de izleyiciye aktarılır. Dizide danışan-danışman ilişkisindeki sınırlar, etik kurallar ve müdahalelerin etkileri sorgulanır.
The Sopranos, 1999-2007
Mafya lideri Tony Soprano’nun hem suç dünyasındaki hem de aile hayatındaki sorunlarıyla başa çıkma çabaları anlatılır. Dizinin önemli bir kısmı Tony’nin psikiyatristi Dr. Jennifer Melfi ile görüşmeleri üzerine kuruludur. Tony, panik ataklar ve stresle baş etmek için psikolojik destek almaya karar verir. Bu da mafya dünyasında alışılmışın dışında bir durumdur. Görüşmeler, danışman ve danışan arasındaki güç dengeleri, etik sorunlar ve müdahalelerin sınırları açısından zengindir. Dr. Melfi’nin Tony’nin suç dünyasına karıştığını bilmesi ve buna rağmen etik sınırlarını korumaya çalışması dizide önemli bir gerilim kaynağıdır. Dizide danışmanın, danışanının tehlikeli yaşamı karşısındaki mesleki duruşu ve kişisel etik sorgulamaları detaylı işlenir. Ayrıca, danışan-danışman ilişkisinin güven, gizlilik ve karşılıklı saygı temelleri üzerinden nasıl sürdürüleceği ve müdahalelerin etik çerçevede nasıl sınırlandırılması gerektiği tartışılır. Tony’nin içsel çatışmaları, suçluluk, güç ve aile bağları üzerinden insan psikolojisi derinlemesine ele alınırken, görüşme sürecindeki etkileşimler aracılığıyla etik ilkelere bağlı kalmanın önemi vurgulanır.
Shrink, 2017
Shrink, tıp fakültesinden yeni mezun olduktan sonra asistanlık (rezidans) programını kaybeden David Tracey’nin, gerekli 1.920 saatlik süpervizyonlu klinik terapi deneyimini tamamlayarak terapi alanında çalışabilme çabasını konu alan mizahi ama düşündürücü bir dizidir. David Tracey, lisans alabilmek için gerekli olan saati tamamlayacak yer bulamayınca garajını danışmanlık merkezine çevirir. Profesyonel deneyim eksikliği, süpervizyonsuz çalışma ve sistemin dayattığı bürokratik engeller, sürecinde birçok etik risk doğurur. Dizi boyunca danışanlarla kurulan ilişkiler, sınır belirlemenin, etik kuralların ve danışan mahremiyetinin önemini komedi unsurlarıyla birlikte ortaya koyar. Özellikle süpervizyonun önemi ve sistemsel zorluklara karşı etik duruşun nasıl korunabileceği üzerine mesajlar içerir.
Fatmagül'ün Suçu Ne?, 2010-2012
Dizideki danışmanlık sahneleri, etik anlamda övgüye değer birçok unsuru başarıyla sergiler. Danışman, Fatmagül'e yönelik empatik ve destekleyici bir yaklaşım benimseyerek, onun yaşadığı travmalar ve duygusal zorluklar karşısında güvenli bir ortam sağlar. Gizliliği titizlikle koruyarak, bilgilendirilmiş onam sürecine uygun hareket eder ve profesyonel sınırları net bir şekilde belirler. Ayrıca, Fatmagül'ün kültürel ve toplumsal arka planını dikkate alarak danışmanlık sürecini kültürel duyarlılıkla yürütür. Bu sahneler, izleyicilere etik danışmanlık uygulamalarının nasıl olması gerektiği konusunda doğru ve bilinçlendirici bir perspektif sunar.
İnternet Terapisi (WEB Therapy), 2011-2015
Dizi, kısa süreli çevrim içi görüşmeler üzerinden sunulan danışmanlık uygulamalarını hiciv yoluyla ele alır. Dizide sunulan hizmet, özensizlik, sorumluluk eksikliği ve kişisel çıkara dayalı tutumlarla karakterize edilmiştir. Bu bağlamda etik ilkelerden uzak bir yaklaşım, hizmetin niteliğini doğrudan olumsuz etkiler. Bilgi gizliliğine gereken özenin gösterilmemesi ve mesleki yeterlilikten yoksunluk önemli problemler arasındadır. Dizi, uygun mesleki sınırların ve sorumlulukların ihmal edilmesinin süreci nasıl geçersiz kılabileceğini örneklendirir. Etik olmayan tavırların bireysel güveni ve hizmetin güvenilirliğini nasıl zedelediği net biçimde gözlemlenir. Dizi, mesleki uygulamalardaki ciddiyetin ve etik sorumlulukların neden gerekli olduğunu dolaylı biçimde vurgular. Ayrıca, bu yanlış uygulamaların hem hizmet alan kişiye hem de sunan tarafa zarar verdiği ortaya konur. Dizi etik hataları hicivle sunarak düşündürücü bir bakış açısı kazandırır.
Çift Terapisi (Couples Therapy), 2019-2023
Dizi, gerçek kişilerle yürütülen danışmanlık sürecini belgesel biçiminde izleyiciye sunar ve etik konuları doğal akışı içinde ele alır. Gerçek bireylerle çalışıldığı için bilgilendirilmiş onam, mahremiyet ve onurlu yaklaşım gibi ilkelere verilen önem açıkça gözlemlenir. Katılımcıların izniyle kaydedilen görüşmelerde gizlilik hakkına saygı ön plandadır. Mesleki sınırların dikkatle korunduğu bu yapı, sürece duyulan güvenin temellerini sergilemektedir. Ayrıca, profesyonel kişi zaman zaman süpervizyon alarak mesleki etik değerlendirmeye başvurur. Bu durum, karar alma süreçlerinde yalnızlık yaşanmaması ve olası etik ikilemlerin sağlıklı yönetilmesi açısından önemlidir. Her bireyin kendi değerleriyle ilişkilendirilmiş çözümler geliştirme süreci, tarafsızlık ve saygı ilkeleriyle şekillenir. Dizi, etik sorumluluğun yalnızca bilgi değil, tutumla da ilişkili olduğunu gösterir. Dizi, etik ilkelere bağlı kalınarak yürütülen uygulamaların önemini sade ve gerçekçi biçimde ortaya koyar.
Kaynakça
Amaglo, E. (2022). Managing boundaries and multiple relationships in counselling and psychotherapy. Global Journal of Psychology, 2(1), 1-11. https://doi.org/10.51594/gjp.v2i1.361
Anderson, S. K. ve Handelsman, M. M. (2010). Ethics for psychotherapists and counselors: A Proactive Approach. Wiley-Blackwell.
Arifin, S., Abdullah, S. S., Ahamad, M., Rahim, N. A. ve Abdullah, N. A. (2025). Supervisory factors and counsellor-in-training competencies in the supervision process. International Journal of Education Psychology and Counseling, 10(57), 1015-1027. https://doi.org/10.35631/ijepc.1057065
Barnett, J. E. ve Goncher, I. D. (2014). Ethics issues in training students and supervisees. The Oxford handbook of education and training in professional psychology (1. baskı, ss. 336-355) içinde. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199874019.001.0001
Benuto, L. T., Singer, J., Newlands, R. T. ve Casas, J. B. (2019). Training culturally competent psychologists: Where are we and where do we need to go?. Training and Education in Professional Psychology, 13(1), 56. https://doi.org/10.1037/tep0000214
Bifarin, O. ve Stonehouse, D. (2022). Beneficence and non-maleficence: Collaborative practice and harm mitigation. British Journal of Healthcare Assistants, 16(2), 70-74. https://doi.org/10.12968/bjha.2022.16.2.70
Bond, T. (2016). Psikolojik danışmanlıkta etik ve yasal konular. Nobel Akademik Yayıncılık.
Byrne, M. ve Branley, A. (2012). How many psychologists do we need?. The Irish Psychologist, 38(5), 136-138.
Camadan, F. (2018). Psikolojik danışmanın yaşadığı çatışma: Etik ikilem. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 76-94. https://doi.org/10.19126/suje.333613
Constantino, M. J., Arnkoff, D. B., Glass, C. R., Ametrano, R. M. ve Smith, J. Z. (2010). Expectations. Journal of Clinical Psychology, 67(2), 184-192. https://doi.org/10.1002/jclp.20754
Curtis, D. A. ve Kelley, L. J. (2019). Ethics of psychotherapist deception. Ethics & Behavior, 30(8), 601-616. https://doi.org/10.1080/10508422.2019.1674654
Eskin, M., Dereboy, Ç. G. ve Karancı, N. (2020). Klinik psikoloji - Bilim ve uygulama. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Fauziah, H., Budiman, N. ve Nadhirah, N. A. (2025). The protection of privacy and trust: The role of the principle of confidentiality in individual counseling. Jurnal Bimbingan Konseling Dan Psikologi, 5(2), 117-126. https://doi.org/10.56185/jubikops.v5i2.924
Fujii, T., Seo, T. ve Nogami, Y. (2026). Microcounseling in Japanese nursing education: A narrative review of communication skill acquisition and educational implications. SAGE Open Nursing, 12, 23779608261461039. https://doi.org/10.1177/23779608261461039
Gabbard, G. O. (2009). Boundary violations. Oxford University Press eBooks içinde (ss. 250-270). https://doi.org/10.1093/med/9780199234318.003.0014
Gökkaya, F., Yurdalan, F., Karagülmez, K. ve Emeç, K. (2021). Psikoterapilerin etkililiğini belirleyen faktörlerin incelenmesi: Bir derleme çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(3), 396-423. https://doi.org/10.31682/ayna.921699
Hammerfald, K., Schmidt, F., Vlassov, V., Jahren, H. H. ve Solbakken, O. A. (2025). Leveraging large language models to identify microcounseling skills in psychotherapy transcripts. Psychotherapy Research, 36(6), 1058-1076. https://doi.org/10.1080/10503307.2025.2539405
Knapp, S. J. ve Vandecreek, L. D. (2010). Psikologlar için pratik etik: Pozitif yaklaşım. Mentis.
Knowles, A. D. ve McMahon, M. (1995). Expectations and preferences regarding confidentiality in the psychologist-client relationship. Australian Psychologist, 30(3), 175-178. https://doi.org/10.1080/00050069508258928
Koocher, G. P. ve Keith-Spiegel, P. (1998). Ethics in psychology: Professional standards and cases (2. Bs.). Oxford University Press.
Korkmaz, B. (2019). Yapısına göre psikoterapi türleri ve etik meseleler. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(36), 513-543. https://doi.org/10.21550/sosbilder.418687
Ljunggren, I., Najström, M., Levitt, D. ve Ramnerö, J. (2022). Dialogue as psychological method - a study of training interviewing and communication skills in psychology students. Nordic Psychology, 75(4), 386-396. https://doi.org/10.1080/19012276.2022.2112744
Marjo, H. K. ve Sodiq, D. (2022). Etika dan kompetensi konselor sebagai profesional (Suatu pendekatan literatur sistematis). Jurnal Paedagogy, 9(1), 86. https://doi.org/10.33394/jp.v9i1.4512
Merriam-Webster. (n.d). Clinical psychologist. Merriam-Webster.com dictionary içinde. 27 Ağustos 2026 tarihinde https://www.merriam-webster.com/dictionary/clinical%20psychologist adresinden erişildi.
Özer, Ö., Altınok, A., Yöntem, M. K. ve Bayoğlu, F. (2017). Danışanlar için terapi motivasyonu ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(1), 13-30. https://doi.org/10.18863/pgy.281048
Pomerantz, A. M. (2016). Clinical psychology: Science, practice, and culture (4. Bs.). Sage Publications.
Pope, K. S. ve Vasquez, M. J. T. (2016). Ethics in psychotherapy and counseling: A practical guide (5. Bs.). John Wiley & Sons.
Pope, K. S., Vasquez, M. J. T., Chavez-Dueñas, N. Y. ve Adames, H. Y. (2026). Ethics in psychotherapy and counseling: A Practical Guide. John Wiley & Sons.
Roccella, M. ve Vetri, L. (2021). Adventures of clinical psychology. Journal of Clinical Medicine, 10(21), 4848. https://doi.org/10.3390/jcm10214848
Savander, E. É., Voutilainen, L., Hintikka, J. ve Peräkylä, A. (2024). What to take up from the patient’s talk? The clinician’s responses to the patient’s self-disclosure of their subjective experience in the psychiatric intake interview. Frontiers in Psychiatry, 15, 1352601. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1352601
Schamong, I., D’Astolfo, L., Bollmann, S., Brakemeier, E. ve Kube, T. (2022). How expectations and therapeutic style influence counselling outcome. Counselling and Psychotherapy Research, 24(1), 119-135. https://doi.org/10.1002/capr.12609
Schleider, J. L. (2023). The fundamental need for lived experience perspectives in developing and evaluating psychotherapies. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 91(3), 119-121. https://doi.org/10.1037/ccp0000798
Tackett, J. L., Wang, S. B. ve Shackman, A. J. (2026). Multidisciplinary clinical psychological science: Progress, challenges, and opportunities. Clinical Psychological Science, 14(4), 383-388. https://doi.org/10.1177/21677026261440520
Voitenko, O. (2024). Counseling activity of a crisis psychologist: Methodologıcal aspects. Academia Polonica, 64(3), 192-198. https://doi.org/10.23856/6424
Zur, O. (2007). Boundaries in psychotherapy: Ethical and clinical explorations. American Psychology Association. http://dx.doi.org/10.1037/11563-000