İzinsiz İçerik Kullanımı Hakkında Uyarı: Web sitemizde yer alan tüm yazılar ve içerikler, Dr. Burcu Büge’ye ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altındadır. Yazılarımızın tamamı telif hakkıyla korunmakta olup, herhangi bir şekilde çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, kopyalanması veya üçüncü taraflarla paylaşılması için önceden yazılı izin alınması zorunludur. İzinsiz içerik kullanımı tespit edildiği takdirde, yasal yollara başvurulacak ve ilgili kişi ya da kurumlar hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Bu kapsamda, içeriklerimizi kullanmak isteyen kişi veya kurumların, Dr. Burcu Büge’den yazılı izin talebinde bulunmaları gerekmektedir.
Duygusal ve fiziksel çekime dayanan romantik ilişkiler sevilme, güvende hissetme ve ötekiyle bağ kurma gibi temel insani ihtiyaçları karşılayarak bireysel psikososyal iyi oluşun en önemli destekleyicilerinden birini oluşturmaktadır (Tartakovsky, 2025). Bu sürecin gelişimini açıklayan kuramsal yaklaşımlar, yakınlık gelişiminde bireylerin incinebilir taraflarını partnerleriyle paylaşmalarının ve bu paylaşımların partner tarafından duyarlı, destekleyici ve onaylayıcı tepkilerle karşılanmasının önemli bir rol oynayabildiğini vurgulamaktadır (Khalifian ve Barry, 2019). Ancak yakınlık kurma arzusu her zaman sorunsuz bir yakınlaşma ile sonuçlanmaz, aksine kişilerarası reddedilme ve incinme kaygısı, yakınlığın hem en çok arzulanan hem de en çok kaçınılan bir olgu haline gelmesine yol açarak yakınlık korkusunu besleyebilir (Finzi-Dottan, 2023). Yakınlık korkusu yüksek olan kişiler, samimi bir etkileşimden hemen sonra kaygıyla uzaklaşarak adeta bir duygusal açılma sonrası kaygı yaşarlar (Manbeck ve ark., 2020). Lyvers ve arkadaşlarının (2022) aktardığına göre ise, duyguları tanıma ve tanımlama güçlüğü olan aleksitimi özelliğine sahip bireylerde bu tablonun yakınlık korkusuyla daha da derinleştiği görülmüş ve aleksitimi ile düşük ilişki doyumu arasındaki olumsuz bağlantının güvensiz bağlanma stillerinden ziyade, doğrudan yakınlık korkusu ve negatif duygu durum değişkenleri tarafından aracılık edildiği saptanmıştır.
Yetişkinlikte gözlemlenen bu yakınlık korkusunun gelişimsel kökenleri ise erken dönem ebeveyn ve aile dinamiklerine dayanmaktadır. Liu ve Lopez (2024) çalışmasına göre, ebeveynlerin reddedici ve aşırı koruyucu yaklaşımları yakınlık korkusuyla ilişkili bulunurken, babanın reddi ile annenin aşırı koruyucu tutumu, çocukta aleksitimik özellikleri tetikleyerek yakınlık korkusunu dolaylı yoldan da pekiştirmektedir. Benzer şekilde Rohner ve arkadaşları (2019), çocukluktaki ebeveyn reddi anılarının yarattığı psikolojik uyumsuzluk ve ilişki kaygısı üzerinden yetişkinlikteki yakınlık korkusunu öngörmektedir.
Söz konusu bu ailevi kırılganlıkların en sarsıcı olanlarından biri olan ebeveyn boşanması durumunda ise Islamia ve arkadaşları (2025), genç yetişkinlerde düşük benlik saygısı ve sınırlı kendini açma davranışlarının yakınlık korkusunu tetikleyen önemli etkenler arasında yer alabileceğine, buna karşın duygusal paylaşım düzeyi yükseldikçe bu korkunun azalabildiğine dikkat çekmektedir. Bu bağlamda Nur Hidayah ve Harumi (2026) ise, ilişkilerdeki yakınlık korkusunun bireylerin zihninde partnerle samimiyet kurmayı doğrudan bir tehdit ve duygusal zarar kaynağı olarak kodlayan olumsuz ilişkisel şemalar ile duygu düzenleme güçlüklerinden beslenen çok boyutlu bir yapı olduğunu vurgulamaktadır. Aile ortamında biriken bu ebeveyn reddi, boşanma gibi travmatik deneyimler ve kendini açma güçlükleri, yetişkinlikte klinik düzeyde bir sosyal fobi tablosuyla birleştiğinde ise romantik ilişkilerdeki yakınlık kurmayı daha da güçleştirebilir. Nitekim Sparrevohn ve Rapee (2009), sosyal fobili bireylerin partnerlerine sağlıklı akranlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha az kendini açtığını daha kısıtlı duygusal ifade sergilediğini ve özellikle sosyal ile entelektüel alanlarda belirgin şekilde daha düşük yakınlık bildirdiğini saptamıştır. Anand ve Sinha (2024) ise, sosyal kaygılı bireylerin olumsuz değerlendirilme ve eleştirilme korkusuna karşı geliştirdikleri koruyucu kaçınma refleksinin yakınlık korkusunu doğrudan ve güçlü bir şekilde yordadığını saptayarak, bu engelleyici döngünün cinsiyet farkı gözetmeksizin tüm genç yetişkinlerde paralel işlediğini doğrulamıştır.
Yetişkinlerin psikososyal iyi oluşunu ve ilişkisel doyumunu tehdit eden yakınlık korkusunun tedavisinde, klinik literatür hem çift hem de bireysel düzeyde farklı psikolojik mekanizmaları hedef alan yapılandırılmış müdahale programları sunmaktadır (Fani Sobhani ve ark., 2021). Nitekim Jalali ve arkadaşları (2018), kadınlarda yakınlık korkusunu azaltmaya yönelik uygulamalarda, bağlanma örüntülerini odak noktasına alan Duygu Odaklı Çift Terapisi (EFCT) ile iletişimi temel alan Gottman İlişki Geliştirme Yaklaşımı gibi yapılandırılmış çift terapilerinin yakınlık kaygılarını geriletmede etkili birer müdahale olduğunu ortaya koymuştur. Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Şema Terapi çiftlerde yakınlık korkusunu geriletmede ve affediciliği desteklemede benzer biçimde etkili bulunurken, Şema Terapinin erken dönem uyumsuz şemaları dönüştürme odağının ilişkisel kırgınlıkları azaltmada ve yeniden bağlanmayı kolaylaştırmada ek avantajlar sunabildiği belirtilmektedir (Fani Sobhani ve ark., 2021). Heydari Faela ve arkadaşlarının (2025) çalışmasında, boşanmış kadınlar gibi ilişkisel kayıplar ve yüksek sosyal kırılganlıklar yaşamış hassas gruplarda, bilişsel esnekliği hedefleyen metakognitif terapi ile duygu odaklı terapi süreçlerinin her ikisinin de yakınlık korkusu ve ilişkisel kaçınmayı geriletmede başarılı olduğu gözlemlenmiştir ve söz konusu iki yöntem karşılaştırıldığında, bilişsel düzeyde denetim sağlayan metakognitif modelin bireyin zihnindeki tehdit odaklı düşünceleri dikkat eğitimi ve kopuk farkındalık gibi tekniklerle yönetmesini kolaylaştırdığı, bunun da boşanan kadınların sosyal yakınlık düzeylerini artırmada duygu odaklı yaklaşıma kıyasla daha belirgin bir üstünlük sağladığı görülmüştür. Son olarak, yakınlık korkusunun cinsel tiksinti gibi ağır bedensel kaçınmalarla birleştiği karmaşık vakalarda psikodinamik içgörü, kabul ve kararlılık terapisinin değer odaklı esneklik süreçleri ve davranışçı maruz bırakma tekniklerini sentezleyen bütünleştirici müdahalelerin, danışanların anlık kaygı toleransını artırarak uzun vadeli sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesini yükseltebileceği gözlemlenmiştir (Thai ve ark., 2025).
Sonuç olarak, insan psikolojisinin ve ilişkisel iyi oluşun en temel yapı taşlarından biri olan yakınlık kurma ihtiyacı, ironik bir şekilde bireyin en derin korkularının ve kaçınmalarının da kaynağı olabilmektedir. Erken dönem aile ortamında ebeveynlerden algılanan reddedilme veya aşırı koruyucu tutumlarla ilişkilendirilen yakınlık korkusu, bireyin duygularını tanıma, ifade etme ve kendini açma süreçlerini zorlaştırarak yetişkinlikte sosyal kaygı eğilimleriyle pekişen bir ilişkisel güçlüğe dönüşebilmektedir. Kişilerarası psikoloji çerçevesinde ele alındığında, incinme ve reddedilme kaygısına karşı bir savunma mekanizması olarak geliştirilen bu korumacı geri çekilme refleksi, partnerler tarafından yanlış yorumlanarak ilişkisel doyumu çift taraflı olarak aşındırmaktadır. Ancak klinik psikoloji literatürü, bu çok boyutlu kısıtlılığın aşılmasında zengin ve umut verici tedavi modelleri sunmaktadır. Gerek bağlanma temellerini ve duygusal döngüleri yeniden yapılandıran çift terapileri, gerek çocukluk şemalarını ve tehdit odaklı metakognitif süreçleri dönüştüren bireysel yaklaşımlar, gerekse psikolojik esneklik ile davranışsal maruz bırakmayı harmanlayan bütünleştirici müdahaleler bu bariyerlerin yıkılabileceğini göstermektedir. Nihayetinde, yakınlık korkusunu anlamak ve aşmak yalnızca romantik ilişkileri kurtarmakla kalmayıp, bireyin kendini güvenle açmasına, sosyal bağlarını güçlendirmesine ve psikolojik sağlığını kalıcı bir dengeye kavuşturmasına olanak tanıyan bütünsel bir iyileşme sürecidir.
İlişkilerde Yakınlık Korkusu Hakkında Kitap Önerileri
Bağlanma Korkusu, Stefanie Stahl
Bu kitapta, yakın ilişkilerde görülebilen geri çekilme ve kaçma reflekslerinin doğrudan bir sevgi eksikliğinden ziyade, bireyin özerklik ihtiyacı ile bağ kurma arzusu arasındaki içsel gerilimden kaynaklanabileceği fikri üzerinde durulmaktadır. Yazar, "Gölge Çocuk" metaforu üzerinden erken çocukluk döneminde oluşabilecek yetersizlik, reddedilme veya özerkliğini yitirme endişelerinin yetişkinlikte aşırı bağımsızlık, kusur odaklılık ve duygusal mesafe gibi savunma örüntülerine dönüşebileceğini tartışmaktadır. Karmaşık ilişkisel dinamikleri yer yer fazla şematik formüllerle basitleştirme riski barındırsa da çalışma kaçıngan ve bağımlı tutumların benzer bir kırılgan öz-değer algısıyla ilişkili olabileceğini öne sürmektedir. Stahl, kişisel sınırlarını belirleyebilen ve kendi duygusal regülasyonunu sağlayabilen bireylerin yakın ilişkilerdeki kaygıları daha rahat yönetebileceğine dair bir perspektif sunmaktadır.
Bağlanma, Amir Levine, Rachel Heller
Bu kitap, çocukluk dönemi bağlanma kuramını yetişkin romantik ilişkilerine uyarlayarak yakınlık korkusu ve bağlanma kaygısının biyolojik temellerle ilişkili olabileceğini öne süren bir çerçeve sunmaktadır. Yazarlar, kaygılı, kaçıngan ve güvenli bağlanma stillerini patolojik birer kusur gibi ele almak yerine, evrimsel süreçte gelişmiş olabilecek nörobiyolojik mekanizmalar şeklinde yorumlama eğilimindedir. Eser, kaçıngan bireylerin sergileyebileceği duygusal geri çekilme, aşırı bağımsızlık vurgusu ve kusur bularak mesafelenme stratejileri ile kaygılı partnerlerin yoğun temas arayışı arasındaki döngüyü çeşitli örnekler üzerinden tartışmaktadır. Karmaşık insan psikolojisini üç ana kategoriye ayırarak fazla genellemeci bir tipoloji sunma ihtimali barındırsa da kitap, kaçınma davranışlarının bir karakter zayıflığından ziyade başa çıkma biçimi olabileceğini, açık iletişim ve sağlıklı sınır yönetimiyle yakınlık kaygılarının esnetilebileceğini yalın bir dille aktarmaktadır.
Bana Sıkıca Sarıl, Sue Johnson
Sue Johnson’ın Duygu Odaklı Terapi (EFT) ekolüne dayanan bu kitap ilişkilerdeki yakınlık korkusunu ve mesafe ihtiyacını rasyonel bir çatışma değil, ilkel bir duygusal kopma ve terk edilme dehşeti olarak tanımlar. Yazar, tartışmalarda beliren öfke, küsme, mantığa sığınma veya tamamen geri çekilme gibi tepkilerin yüzeydeki ikincil duygular olduğunu, bunların hemen altında "Hala orada mısın ve senin için önemli miyim?" sorusunu soran kırılgan bir birincil çaresizliğin yattığını gösterir. Bazen partnerlerin derin ve bireysel psikolojik travmalarını çift dinamiği içinde fazla yumuşatma riski barındırsa da kitap, kaçınma ve duvar örme döngülerini kırmak için salt bilişsel farkındalığın yetmediğini, asıl ihtiyacın tarafların gardlarını indirip duygusal olarak erişilebilir ve yanıt verebilir bir güvenli liman inşa etmesi olduğunu anlatır.
Aşkın Celladı, Irvin Yalom
Bu kitap, yakın ilişkilerdeki kaçınma, mesafe koyma veya aşırı yapışma tutumlarını doğrudan insanın dört temel varoluşsal kaygısıyla (ölüm, tecrit/yalnızlık, özgürlük ve anlamsızlık) ilişkilendirir. Yalom, on farklı vaka öyküsü üzerinden, bireylerin bir ötekiyle sahici ve derin bir yakınlık kurmaktan duydukları korkunun ardında aslında kendi ontolojik yalnızlıklarıyla yüzleşememe ve kontrolü kaybetme dehşetinin yattığını edebi bir dille gözler önüne serer. Somut ve şematik çözüm reçeteleri sunmak yerine içsel çatışmaların belirsizliğini ve acısını açıkta bırakması bazı okuyucular için sarsıcı ya da yönlendiricilikten uzak bulunabilse de eser, yakınlık korkusunun yüzeydeki iletişim hatalarından ibaret olmadığını, insanın en derin savunmalarıyla ve kendi faniliğiyle yüzleşmeden gerçek bir "Ben-Sen" karşılaşmasının mümkün olamayacağından bahseder.
Yakın İlişkiler Psikolojisi, Susan S. Hendrick
Kitap, yakınlık korkusunu sadece bireyin içsel bir arızası olarak görmek yerine, iki insanın temas anında birbirini nasıl tetiklediğini inceler. Yazar, duygusal yakınlığın derinleştiği anlarda ortaya çıkan savunmaları, güç savaşlarını, aşırı mesafe koyma veya ilişkiyi kontrol altında tutma çabalarını doğrudan ilişki dinamikleri üzerinden açıklar. Bireyin neden partnerine gardını düşüremediğini, hangi beklentilerin hayal kırıklığı ve kaçınma getirdiğini ve tarafların birbirine nasıl ayna tuttuğunu ortaya koyar. Pratik bir kendi kendine yardım kitabı olmaktan ziyade ilişkinin anatomisini ortaya koyan bir metin olduğu için doğrudan reçeteler vermese de eser, yakınlık korkusunu ve mesafe ihtiyacını suçluluk duymadan, partnerle kurulan etkileşimin ve iletişimin işleyişi üzerinden çözmek isteyenler için ufuk açıcı bir bakış açısı sunabilir.
Psikolojide Yakın İlişkiler, Fatma Can, Aysun Ergül Topçu, Gökhan Topçu ve Seçil Keskin, Nobel Akademik Yayıncılık
Bu kitap, hayatımızdaki en temel ilişkilerden birini yalnızca aşk ve romantizm üzerinden değil, psikolojik süreçler üzerinden anlamak isteyenler için kapsamlı bir kaynak. Bir ilişkinin nasıl başladığından nasıl geliştiğine, yakınlık ve bağlanmadan iletişim ve çatışmalara, aşk ve cinsellikten ilişkilerin sona ermesine kadar pek çok konuyu bilimsel araştırmalar ışığında ele alıyor. “Neden bazı insanlara kolayca yakınlaşırken bazı ilişkilerde kendimizi geri çekiyoruz?”, “İlişkilerimizi şekillendiren psikolojik süreçler neler?” gibi soruların peşine düşerken, kendi ilişkilerimize de daha farklı bir gözle bakmamızı sağlıyor. Özellikle yakın ilişkilerin arkasındaki psikolojik mekanizmaları daha akademik ve bütüncül bir çerçeveden keşfetmek isteyen psikoloji öğrencileri için güzel bir başlangıç noktası.
İlişkilerde Yakınlık Korkusu Hakkında Film, Dizi ve Belgesel Önerileri
The Worst Person in the World, 2021
Film, yakınlık korkusunu doğrudan birinden uzaklaşmak üzerinden değil, kişinin kendi hayatına ve seçimlerine karşı duyduğu belirsizlik üzerinden ele alır. Julie’nin ilişkileri boyunca yaşadığı kararsızlık, bir yandan yakınlık ve ait olma ihtiyacını sürdürürken diğer yandan özgürlüğünü kaybetme ve yanlış seçim yapma korkusunu taşır. İlişki ciddileştikçe ortaya çıkan “başka bir hayat mümkün mü?” düşüncesi, kişinin mevcut ilişkisinden çok kendi kimliğiyle kurduğu ilişkiyi sorgulamasına dönüşür. Bu açıdan film, yakınlık korkusunun her zaman sevgisizlik anlamına gelmediğini bazen kişinin bağlanmanın beraberinde getireceği sorumluluklardan, kayıplardan ve geri dönüşü olmayan seçimlerden korkmasıyla ilişkili olabileceğini gösterir. Julie’nin hikayesi, “Gerçekten kimi istiyorum?” sorusunun yanında “Nasıl bir hayat yaşamak istiyorum?” sorusunun da romantik ilişkilerde ne kadar belirleyici olduğunu hatırlatır.
500 Days of Summer, 2009
Bu film, iki insanın aynı ilişkiyi tamamen farklı biçimlerde deneyimleyebileceğini gösteren güçlü bir örnektir. Tom ilişkiye anlam, gelecek ve romantik bir bütünlük yüklerken Summer daha sınırlı ve farklı tanımlanmış bir ilişki istemektedir. Buradaki temel psikolojik mesele yalnızca bağlanma korkusu değil, beklentilerin, ihtiyaçların ve ilişkiye verilen anlamların birbirinden ayrışmasıdır. Tom’un yaşadıklarını zihninde yeniden kurgulaması ve ilişkinin bazı anlarını idealize etmesi, romantik ilişkilerde idealizasyon ve bilişsel çarpıtmaların nasıl devreye girebileceğini düşündürür. Film aynı zamanda birini sevmenin, o kişinin bizim istediğimiz biçimde bir ilişki yaşamak zorunda olduğu anlamına gelmediğini gösterir. Bu nedenle 500 Days of Summer, yakınlık korkusundan çok, yakınlık arzusunun karşılıklı ve aynı biçimde paylaşılmadığında nasıl hayal kırıklığına dönüşebileceğini anlatır.
Eternal Sunshine of the Spotless Mind, 2004
Film, yakınlık korkusunu en çarpıcı biçimde incinme korkusu ve kaçınma üzerinden işler. Joel ve Clementine birbirlerine gerçekten yakınlaşabilmelerine rağmen ilişkinin getirdiği çatışmalar, kırılmalar ve duygusal acı arttıkça yaşadıkları deneyimi tamamen silmek istemeleri, acı veren duygulardan kaçmanın ne kadar güçlü bir savunma olabileceğini gösterir. Ancak hafızayı silmek, ilişkinin anlamını ya da kişinin kendi ilişki örüntülerini ortadan kaldırmaz, film tam da burada önemli bir psikolojik soru sorar: Acıyı ortadan kaldırmak mı istiyoruz, yoksa acıya rağmen yakın kalmayı mı öğrenmemiz gerekiyor? Joel ve Clementine’in hikayesi, yakınlığın kaçınılmaz olarak kırılganlık içerdiğini ve geçmişte yaşanan incinmelerin gelecekteki ilişkilerden kaçınmaya yol açabileceğini düşündürür. Film bu nedenle aşkı yalnızca romantik bir deneyim olarak değil, kişinin kendisini başka birine açma, incinme riskini göze alma ve bütün bunlara rağmen ilişki kurmayı seçme kapasitesi olarak ele alır.
Scenes from a Marriage, 2021
Bu mini dizi, bir ilişkinin yalnızca sevgiyle değil ihtiyaçlar, korkular, beklentiler, özerklik ve yakınlık arasında kurulan hassas dengeyle de şekillendiğini gösteriyor. Mira ve Jonathan’ın ilişkisi üzerinden bu mini dizi, birbirini seven iki insanın nasıl zamanla birbirine yabancılaşabileceğini ve buna rağmen aralarındaki bağın neden tamamen kaybolmadığını sorguluyor. Yakınlık arttıkça özgürlüğünü kaybetme korkusu, uzaklık arttıkça yeniden birbirine duyulan ihtiyaç ortaya çıkıyor. Bu nedenle ilişki, sürekli bir yaklaşma ve uzaklaşma döngüsüne dönüşüyor. Yapımın en çarpıcı yanı ise ilişkiyi tek bir kişinin hatası üzerinden açıklamaması, iki insanın birbirlerinin yaralarını, ihtiyaçlarını ve savunmalarını nasıl tetikleyebildiğini göstermesi. Scenes from a Marriage, bazen bir ilişkide asıl sorunun sevginin bitmesi değil, iki insanın birbirine gerçekten ulaşmasını engelleyen duygusal mesafenin giderek büyümesi olduğunu hatırlatıyor.
Stutz, Jonah Hill, 2022
Stutz, yakınlık korkusuna doğrudan odaklanan bir yapım olmasa da kişinin kendisiyle ve kendi duygularıyla kurduğu ilişkinin başkalarıyla kurduğu bağları nasıl etkileyebileceğini görmek açısından oldukça değerli. Jonah Hill ve psikiyatrist Phil Stutz arasındaki samimi konuşmalar üzerinden ilerleyen belgesel, kırılganlık, utanç, korku, kayıp ve kişinin kendi “gölge” tarafıyla yüzleşmesi gibi temaları ele alıyor. Stutz’ın yaklaşımında özellikle insanın acıdan, belirsizlikten ve sürekli çaba gerektiren yaşamdan kaçamayacağı fikri öne çıkıyor. Bu açıdan belgesel, ilişkilerde yakınlıktan kaçmanın altında bazen yalnızca karşıdaki kişiye yönelik bir korkunun değil, kendi kırılganlığımızla karşılaşma korkusunun da bulunabileceğini düşündürüyor. Birinin bizi gerçekten tanımasına izin vermek, yalnızca ona yaklaşmak değil, kendimizde saklamak istediğimiz tarafların da görünür olmasına izin vermek anlamına geliyor. Stutz tam da bu nedenle “başkalarıyla daha yakın bir ilişki kurmadan önce kendimizle nasıl bir ilişkimiz var?” sorusunu ortaya koyuyor.
Rethinking Intimacy in Relationships, Esther Perel, Lewis Howes, 2024
Esther Perel’in bu videosu, modern ilişkilerde beliren yakınlık sıkıntısı ve duygusal geri çekilmeyi insanın eskiden topluluktan veya kutsaldan beklediği bütünlük, aşkınlık ve varoluşsal yalnızlığı dindirme görevini tek bir partnere yüklemesinin yarattığı ezici baskı üzerinden inceler. Partnerden tüm varoluşunu kurtarmasını beklemenin ilişkiyi boğduğunu ve bireylerin dış dünyaya verdikleri özeni eve taşımayarak bağı körelttiklerini belirten Perel, yakınlaşma anındaki çekincelerin ve savunmaların bedensel temasa doğrudan yansıdığını savunur. Cinselliğin derin duygusal ihtiyaçlarımızın şifrelenmiş dili olduğunu vurgulayan anlatı, sahici bir yakınlığın ancak kusursuz bir kurtarıcı arayışını terk etmek, ilişkiyi canlı tutacak emeği göstermek ve kırılganlıkları oyunsu bir merakla paylaşabilmek sayesinde kurulabileceğini son derece berrak ve ufuk açıcı bir bakışla ortaya koyar.
Fear of Intimacy Part 1: Spot the Causes & Signs, MedCircle
MedCircle platformunda yayımlanan söyleşide psikiyatrist Dr. Ish Major, romantik ilişkilerde gözlemlenen yakınlık korkusunun temelinde reddedilme, utanç veya yetersizlik hislerinin yatabileceğine dikkat çekmektedir. Bireylerin incinme ve kontrolü kaybetme endişesiyle kırılganlık göstermekten kaçınabileceklerini vurgulayan söyleşi, çocukluk çağı deneyimleri, kaçıngan bağlanma örüntüleri ve kültürel faktörlerin öz-değer algısını zedeleyerek bu geri çekilmeye zemin hazırlayabileceğini ele almaktadır. Video, onay arayışı yerine kusurlarla var olabilme, sınırları ve ihtiyaçları partnerle paylaşabilme ve kişinin geçmiş koşullanmalarını fark ederek kendi değerini yeniden yapılandırması (reparenting) yoluyla bu döngünün kırılabileceğine dair öneri ve değerlendirmeler içermektedir.
Kaynakça
Anand, S. S. ve Sinha, A. (2024). Social anxiety and fear of intimacy among young adults. World Journal of Advanced Research and Reviews, 21(3), 2395-2402. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.21.3.0967
Can, F., Ergül Topçu, A., Topçu, G. ve Keskin, S. (2023). Psikolojide yakın ilişkiler. Nobel Akademik Yayıncılık.
Fani Sobhani F., Shiroudi, S. G. ve Khodabakhshi-Koolaee, A. (2021). Effect of two couple therapies, acceptance and commitment therapy and schema therapy, on forgiveness and fear of intimacy in conflicting couples. Practice in Clinical Psychology, 9(4), 271-282. https://doi.org/10.32598/jpcp.9.4.746.3
Finzi-Dottan, R. (2023). The role of fear of intimacy as mediator between self-differentiation and marital relationship satisfaction: A dyadic model. The Family Journal, 31, 392-398. https://doi.org/10.1177/10664807231163254
Hendrick, S. S. (2024). Yakın ilişkiler psikolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
Heydari Faela, F., Atashpour, S. H. ve Khayatan, F. (2025). Comparison of the effectiveness of metacognitive therapy with emotion-focused therapy on fear of intimacy and social intimacy in divorced women. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 6(2), 1-10. https://doi.org/10.61838/kman.ijecs.6.2.16
Hill, J. (2022). Stutz [Belgesel]. Netflix.
Howes, L. (2024). Rethinking intimacy in relationships | Esther Perel [Video]. YouTube. http://www.youtube.com/watch?v=zMBm9XQKQp0
Islamia, I., Isnaini, N. ve Lestari, R. (2025). Early adults with divorced parents: What is the role of self-esteem and self-disclosure in fear of intimacy? Journal of Family Sciences, 10(1), 20-36. https://doi.org/10.29244/jfs.v10i1.61113
Jalali, N., Heydari, H., Davoudi, H. ve Aleyasin, S. (2018). Comparison of effectiveness of emotion-focused couple therapy and Gottman’s relationships enrichment program on women’s fear of intimacy. International Journal of Behavioral Sciences, 12(2), 76-83. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:150880267
Johnson, S. (2019). Bana sıkıca sarıl: Ömür boyu sürecek bir aşk için yedi sohbet. Okuyan Us Yayınları.
Khalifian, C. ve Barry, R. (2019). Expanding intimacy theory: Vulnerable disclosures and partner responding. Journal of Social and Personal Relationships, 37(1), 58-76. https://doi.org/10.1177/0265407519853047
Levine, A. ve Heller, R. (2018). Bağlanma: Aşkı bulmanın ve korumanın yeni bilimsel yolları. Epsilon Yayınevi.
Liu, Q. ve Lopez, E. R. (2024). Research on parenting style, alexithymia and fear of intimacy among college students. Applied & Educational Psychology, 5(1), 92-100. https://doi.org/10.23977/appep.2024.050113
Lyvers, M., Pickett, L. L., Needham, K. ve Thorberg, F. A. (2022). Alexithymia, fear of intimacy, and relationship satisfaction. Journal of Family Issues, 43, 1068-1089. https://doi.org/10.1177/0192513x211010206
Manbeck, K. E., Kanter, J. W., Kuczynski, A. M., Maitland, D. W. M. ve Corey, M. (2020). Fear-of-intimacy in the interpersonal process model: An investigation in two parts. Journal of Social and Personal Relationships, 37(4), 1317-1339. https://doi.org/10.1177/0265407519898267
MedCircle. (2020). Fear of intimacy part 1: Spot the causes & signs [Video]. YouTube. https://youtu.be/G0mEwMhYRPY
Nur Hidayah, R. A. ve Harumi, B. P. Y. (2026). Fear of intimacy in young adults from divorced families: A systematic review within attachment and family systems perspectives. EMPATHY: Jurnal Fakultas Psikologi, 9(1), 1-9. https://doi.org/10.12928/empathy.v9i1.31223
Rohner, R., Filus, A., Melendez-Rhodes, T., Kuyumcu, B., Machado, F., Roszak, J., Hussain, S., Chyung, Y., Senese, V. P., Daneshmandi, S., Ashdown, B. K., Giovazolias, T., Glavak-Tkalić, R., Chen, S., Uddin, M. K., Harris, S., Gregory, N., Fávero, M., Zahra, S. ve Roy, K. (2019). Psychological maladjustment mediates the relation between remembrances of parental rejection in childhood and adults’ fear of intimacy: A multicultural study. Cross-Cultural Research, 53, 508-542. https://doi.org/10.1177/1069397118822992
Sparrevohn, R. M. ve Rapee, R. M. (2009). Self-disclosure, emotional expression and intimacy within romantic relationships of people with social phobia. Behaviour Research and Therapy, 47(12), 1074-1078. https://doi.org/10.1016/j.brat.2009.07.016
Stahl, S. (2021). Bağlanma korkusu: Neden bağlanamıyoruz ve bunun üstesinden nasıl geliriz? Pegasus Yayınları.
Tartakovsky, E. (2025). Who is afraid of romantic relationships? Relationship fears and their connection with personal values and socio-demographic variables. Behavioral Sciences, 15(2), 191. https://doi.org/10.3390/bs15020191
Thai, H., Borg, C., Binik, Y. ve Sinai, M. (2025). Sexual aversion, disgust, and fear of intimacy: A comprehensive case history using a multimodal therapeutic approach. Archives of Sexual Behavior, 54, 389-398. https://doi.org/10.1007/s10508-024-03044-8
Yalom, I. D. (2015). Aşkın celladı ve diğer psikoterapi öyküleri. Pegasus Yayınları.