İzinsiz İçerik Kullanımı Hakkında Uyarı: Web sitemizde yer alan tüm yazılar ve içerikler, Dr. Burcu Büge’ye ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altındadır. Yazılarımızın tamamı telif hakkıyla korunmakta olup, herhangi bir şekilde çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, kopyalanması veya üçüncü taraflarla paylaşılması için önceden yazılı izin alınması zorunludur. İzinsiz içerik kullanımı tespit edildiği takdirde, yasal yollara başvurulacak ve ilgili kişi ya da kurumlar hakkında hukuki işlemler başlatılacaktır. Bu kapsamda, içeriklerimizi kullanmak isteyen kişi veya kurumların, Dr. Burcu Büge’den yazılı izin talebinde bulunmaları gerekmektedir.
Evlilik öncesi danışmanlık, çiftlerin iletişim ve çatışma çözme becerilerini geliştirerek evlilik öncesi ilişkilerini güçlendirmeyi ve bireyleri evliliğe daha sağlıklı bir şekilde hazırlayarak gelecekteki olası boşanmaları önlemeyi amaçlayan koruyucu bir süreçtir (Yavuzer ve Doğanülkü, 2023). Evlilik öncesi danışma tipik olarak görece işlevsel ve psikolojik olarak sağlıklı insanlarla yapılırken, ciddi sorunlar uzun dönemli danışma veya terapide ele alınmaktadır. Evlilik öncesi danışmanlık eğitici, iyileştirici ve önleyicidir (Stahmann ve Hiebert, 1997). Stahmann ve Salts (1993), evlilik hazırlığına yönelik çeşitli yaklaşımların tipik hedeflerinin bekarlıktan evli hayata geçişi kolaylaştırmak, kısa ve uzun vadede çiftlerin istikrarını ve memnuniyetini artırmak, çiftlerin iletişim becerilerini geliştirmek, arkadaşlığı ve ilişkiye bağlılığı artırmak, çift yakınlığını artırmak, evlilik rolleri ve finansman gibi alanlarda problem çözme ve karar verme becerilerini geliştirmek olduğunu söylemiştir. Evlilik öncesi danışmanlık süreçlerinin, çiftlerin iletişim ile problem çözme yetkinliklerini destekleyerek ilişki kalitelerini artırmada etkili olduğu değerlendirilmektedir (Elegbede, 2025). Buna paralel olarak ampirik çalışmalar, ilişki kalitesinde sağlanan bu gelişimin evlilik doyumu ve uyumunu anlamlı düzeyde artırdığına işaret etmektedir (Boggs ve Arney, 2025; Lomotey, 2025). Evlilik öncesi danışmanlık süreçlerinin, eş adaylarının rol beklentilerini netleştirip psikolojik yakınlık ve ilişki becerilerini güçlendirerek evliliğe uyum sürecini kolaylaştırdığı görülmektedir (Pahlavani Sheikhi ve ark., 2021; Stahmann, 2000; Tabkhi ve ark., 2022). Koruyucu bir müdahale olarak değerlendirilen bu çalışmaların, çiftlerin olası kriz alanlarını evlilik öncesinde yapılandırmalarına imkan tanıyarak uzun vadede boşanma riskini azaltmaya katkı sağladığı ifade edilmektedir (Sayad Shirazi ve Nouri, 2025; Stahmann, 2000).
Evlilik öncesi danışmanlıkta Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımı, eş adaylarının iletişimlerini zorlaştıran olumsuz otomatik düşünce kalıplarını ve bilişsel çarpıtmaları tespit ederek bunları gerçekçi ve sağlıklı anlayışlarla değiştirmeyi hedeflemektedir (Doğan, 2025; Elegbede, 2025). Yaygın evlilik öncesi hazırlık programlarının birçoğu bilişsel davranışçı kuramsal temele dayanmakta olup, bu tekniklerin kullanımının iletişim becerileri ve ilişki doyumunun desteklenmesine katkı sağlayabileceği bildirilmektedir (Elegbede, 2025; Yavuzer ve Doğanülkü, 2023). Bilişsel davranışçı çift terapisi, olumsuz etkileşim örüntülerini, çarpıtılmış bilişleri ve duygu düzenleme güçlüklerini ele almakta ve partnerin psikopatolojisi, fiziksel hastalıklar ve dışsal stres kaynakları gibi çeşitli stresörlere uyarlanabilmektedir (Epstein ve Zheng, 2016). Hirad Asa ve arkadaşlarının (2024) bekar kadınlarla yürüttüğü çalışmada, evlilik öncesi BDT uygulamasının evlenme isteğinde artış ve evlilik korkusunda azalma ile ilişkili olduğu bildirilmiştir. Nişanlı çiftler arasında ise bağlanma ve farklılaşma temelli bir evlilik öncesi müdahale, yapıcı çatışma iletişimini geliştirmiş ve kaçınma ile talep-geri çekilme örüntülerini azaltmıştır (Asadpour ve ark., 2025). Türkiye örnekleminde yürütülen araştırmalar ise, evlilik öncesi danışmanlık ve ilişki zenginleştirme uygulamalarının bireylerin ilişki becerilerini ve evlilik uyumlarını geliştirmede destekleyici bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Nitekim İstanbul’da evli bireylerle yürütülen ampirik bir çalışmada, evlilik öncesinde aile danışmanlığı alan grupta iletişim yetkinlikleri, problem çözme becerileri ve evlilik doyumunun daha olumlu seyretme eğiliminde olduğu gözlemlenmiştir (Doğan, 2025). Benzer şekilde, Türk kültüründeki kök aile dinamiklerini ve kuşaklararası etkileşimleri dikkate alarak geliştirilen Sistemik Evlilik Öncesi Danışmanlık Programı’nın (SPMC), genç yetişkinlerin çatışma çözme ve farklılıkları kabul etme düzeylerine katkı sunabildiği değerlendirilmektedir (Yavuzer ve Doğanülkü, 2023). Öte yandan toplumsal farkındalık boyutunda, bazı araştırmalar boşanmış bireylerin önemli bir kısmının evlilik öncesinde bu tür hizmetlerden haberdar olmadığını gösterirken danışmanlık alan bireylerin ise evliliğe ilişkin gerçekçi olmayan beklentilerini fark etme ve gelecekte kriz anlarında profesyonel desteğe başvurma bilinci geliştirme eğiliminde oldukları ifade edilmektedir (Avcılar, 2020; Doğan, 2025).
Sonuç olarak, BDT, evlilik öncesi danışmanlık kapsamında çiftlerin evliliğe daha sağlıklı ve gerçekçi bir şekilde hazırlanmasına katkı sağlayabilecek etkili bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. BDT’nin bilişsel yeniden yapılandırma, iletişim ve problem çözme becerilerinin geliştirilmesi, çatışma yönetimi ve olumlu etkileşimlerin desteklenmesi gibi temel bileşenleri, evlilik öncesi danışmanlığın eğitici ve önleyici amaçlarıyla örtüşmektedir. Araştırmalar, BDT temelli müdahalelerin iletişim, çatışma çözme, evlilikle ilgili tutumlar, cinsel uyum ve cinsel memnuniyet gibi çeşitli alanlarda olumlu sonuçlar sağlayabildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, müdahalelerin çiftlerin kültürel özelliklerine, ilişki dinamiklerine ve karşılaştıkları özgül stres kaynaklarına göre uyarlanması önem taşımaktadır. Ayrıca, bazı çalışmaların kontrollü araştırmalar yerine sınırlı örneklemlere veya klinik olgu serilerine dayanması, BDT’nin evlilik öncesi danışmanlıktaki uzun vadeli etkililiğinin daha kapsamlı ve kontrollü çalışmalarla incelenmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Genel olarak BDT, çiftlerin evlilik yaşamında karşılaşabilecekleri bilişsel, duygusal, iletişimsel ve cinsel güçlüklerle başa çıkmalarına yönelik beceriler kazandırarak daha sağlıklı, işlevsel ve doyumlu ilişkilerin geliştirilmesini destekleyen umut verici bir yaklaşım sunmaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi ve Evlilik Öncesi Danışmanlık Hakkında Kitap Önerileri
Premarital and Remarital Counseling: The Professional’s Handbook, Robert F. Stahmann, William J. Hiebert
Bu kitap, evlilik öncesi danışmanlığın kuramsal temelleri, amaçları ve uygulama sürecine ilişkin kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Yazarlar, evlilik öncesi danışmanlık sürecinde çiftlerin ilişki geçmişlerinin, aile kökenlerinin ve önceki ilişkilerinin ele alınmasının yanı sıra iletişim, değerler, karar verme, finansal konular, yakınlık ve cinsellik gibi evlilik yaşamının temel alanlarının değerlendirilmesine ve geliştirilmesine vurgu yapmaktadır. Bu yaklaşım, BDT ile yakından ilişkilendirilebilir, çünkü BDT, bireylerin ilişki ve evlilikle ilgili işlevsiz düşünce ve inançlarını ele almanın yanı sıra iletişim, problem çözme ve davranışsal becerilerin geliştirilmesine odaklanmaktadır. Bu doğrultuda, Stahmann ve Hiebert’in belirlediği iletişim, değerler, karar verme, finans, yakınlık ve cinsellik gibi alanlar, BDT temelli evlilik öncesi danışmanlıkta ele alınabilecek temel konular olarak değerlendirilebilir. Özellikle evlilikle ilgili gerçekçi olmayan beklentilerin ve işlevsiz inançların bilişsel yeniden yapılandırma yoluyla ele alınması, çiftlerin farklılıklarını daha etkili biçimde yönetmelerine yardımcı olabilirken iletişim ve problem çözme becerilerinin geliştirilmesi, evlilik sürecinde ortaya çıkabilecek çatışmalarla daha yapıcı biçimde başa çıkmalarını destekleyebilir. Bu nedenle eser, BDT’nin evlilik öncesi danışmanlıkta nasıl yapılandırılabileceğini anlamak açısından önemli bir temel kaynak niteliğindedir.
Cognitive-Behavioral Marital Therapy, Donald H. Baucom, Norman Epstein
Kitap, doğrudan evlilik öncesi danışmanlığa değil, evlilik terapisine odaklanan temel kaynaklardan biridir. Bu nedenle eser, evlilik öncesi danışmanlığın doğrudan bir protokolü olarak değerlendirilmemeli ve bunun yerine evlilik ilişkilerindeki sorunları ele almak üzere geliştirilen bilişsel davranışçı yaklaşımın temelini anlamak açısından kullanılmalıdır. Kitapta, evlilik ilişkisindeki işlevselliğin davranış, biliş ve duygulanım arasındaki etkileşim üzerinden ele alındığı, ardından bu üç alanın değerlendirilmesi ve değiştirilmesine yönelik müdahalelerin incelendiği görülmektedir. Özellikle davranışsal örüntüler, ilişkiye yönelik bilişsel değerlendirmeler ve duygusal tepkiler ayrı ayrı ele alınmakta ve daha sonra bunların bütünleştirildiği beceri odaklı bilişsel davranışçı evlilik terapisi yaklaşımı sunulmaktadır. Bu yönüyle kitap, evlilik öncesi danışmanlık konusunda doğrudan bulgu sunmamakla birlikte, evlilik sırasında ortaya çıkabilecek ilişki sorunlarının bilişsel, davranışsal ve duygusal boyutlarının nasıl ele alınabileceğini açıklayan kuramsal ve uygulamalı bir temel sağlamaktadır. Dolayısıyla evlilik öncesi danışmanlık bağlamında bu kaynağa başvurulurken, kitabın temel odağının evlilik öncesi hazırlık değil, mevcut evliliklerdeki sıkıntı ve işlev bozukluklarının tedavisi olduğu özellikle vurgulanmalıdır.
Pre-Marital Counseling, Angela Skurtu
Bu çalışma, terapistlerin çiftleri evliliğe hazırlarken kullanabilecekleri sekiz oturumluk yapılandırılmış bir rehber sunmaktadır. Metin, klinik uzmanlara yönelik profesyonel bir yol haritası çizerek, sağlıklı birlikteliklerin tesadüf olmadığını ve bu başarının belirli alışkanlıkların disiplinli bir şekilde uygulanmasına dayandığını savunmaktadır. İçerikteki temel izlence, çatışma çözümü, empati geliştirme ve finansal planlama gibi klasik konuların ötesine geçerek, cinsel arzunun uzun vadeli ilişkilerde korunması gibi genellikle ihmal edilen alanlara da odaklanmaktadır. Yazar, danışmanları yalnızca birer onay makamı değil, aynı zamanda eğitimci ve rehber rolleriyle çiftlerin bireysel ihtiyaçlarına göre uyarlanmış tedavi planları oluşturmaya teşvik etmektedir. Nihayetinde bu kaynak, uzmanlar için araştırma temelli stratejileri pratik egzersizlerle birleştiren kapsamlı bir el kitabı niteliği taşımaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi ve Evlilik Öncesi Danışmanlık Hakkında Belgesel ve Eğitim Video Önerileri
Blue Therapy, 2026
Bu belgesel dizisi, gerçek çiftlerin iletişim sorunları, güven problemleri ve ilişkilerinde saklı kalan konularla yüzleşmelerini ele alarak çiftler arasındaki çatışma ve iletişim örüntülerini görünür hale getirmektedir. Dizide terapistin çiftleri savunmalarının ötesine geçerek duygu, düşünce ve beklentilerini açıkça ifade etmeye yönlendirmesi, BDT’nin bireylerin ilişki içerisindeki bilişsel ve davranışsal örüntülerini ele almasıyla ilişkilendirilebilir. Bu açıdan dizi, evlilik öncesi danışmanlıkta çiftlerin iletişim sorunlarını, işlevsel olmayan düşünce ve beklentilerini ve çatışma çözme biçimlerini fark etmelerinin önemini somutlaştıran bir örnek olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, dizide kullanılan terapötik yaklaşım doğrudan BDT veya evlilik öncesi danışmanlık olarak değerlendirilmemeli, daha çok bu alanlarda ele alınabilecek ilişki dinamiklerini göstermek amacıyla kullanılmalıdır.
TED, “Even healthy couples fight - the difference is how”, John Gottman, Julie Gottman, 2024
Bu konuşma, çiftler arasındaki çatışmaların ilişkinin niteliğini belirleyen önemli bir unsur olduğunu ve çatışmanın ele alınış biçimine bağlı olarak ilişkiyi zedeleyebileceğini veya çiftler arasındaki anlayış ve yakınlığı güçlendirebileceğini vurgulamaktadır. Bu yaklaşım, BDT’nin bireylerin ilişki içerisindeki düşünce, duygu ve davranışları arasındaki etkileşime odaklanmasıyla ilişkilendirilebilir. Bu doğrultuda, evlilik öncesi danışmanlık kapsamında çiftlerin çatışma sırasında ortaya çıkan işlevsel olmayan düşünce ve iletişim örüntülerini fark etmeleri, duygusal tepkilerini düzenlemeleri ve daha işlevsel iletişim ve problem çözme becerileri geliştirmeleri desteklenebilir. Böylece çiftlerin evlilik öncesinde etkili çatışma çözme becerileri kazanması, ileride ortaya çıkabilecek ilişki sorunlarının önlenmesine ve daha sağlıklı bir ilişki dinamiğinin oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
Men, Commitment, and Power within Relationships, 2026
Dr. John Gottman ve Brian Reeves’in söyleşisini temel alan bu videoda, özellikle erkeklerin ilişkiye getirdikleri performans odaklı katı şemaların, kapana kısılma korkularının ve tahakküm kurma arayışlarının bağlanma üzerindeki olumsuz etkileri ele alınmaktadır. Gottman’ın yeni evli çiftler üzerine yaptığı laboratuvar gözlemlerine dayanarak ilişkinin ilk evrelerindeki çatışmaların temelinde güven, sadakat ve "Hastalığımda ya da zor zamanlarımda yanımda olacak mısın?" sorgulamalarının yattığı ifade edilirken bu kaygıların bilişsel düzeyde bir güç mücadelesine ya da duygusal geri çekilmeye dönüşebileceği tartışılmaktadır. Evlilik öncesi ve erken dönem ilişkisel danışmanlık açısından kritik bir çerçeve çizen söyleşi, bireylerin daha iyi bir alternatif arayışını bırakıp partnerini olduğu gibi kabul etmelerinin, kazan-kaybet mantığındaki katı güç savaşını "birlikte güç" anlayışına dönüştürmelerinin ve partnerin etkisini kabul edebilme esnekliğini kazanmalarının uzun vadeli doyumun temel belirleyicileri olduğunu öne sürmektedir.
Kaynakça
Asadpour, E., Sharei, A. ve Salmani, A. (2025). Premarital intervention based on attachment and differentiation improves communication and conflict management in Iranian couples. Scientific Reports, 15(1), 29151. https://doi.org/10.1038/s41598-025-15051-3
Baucom, D. H. ve Epstein, N. (1990). Cognitive-behavioral marital therapy. Routledge.
Boggs, F. ve Arney, K. (2025). Exploring the influence of premarital counseling on long-term marital satisfaction: A comprehensive literature review of psychological, emotional, and relational outcomes. International Journal of Arts, Humanities & Social Science, 6(6), 63-67. https://doi.org/10.56734/ijahss.v6n6a7
Doğan, H. B. (2025). Evlilik öncesine aile danışmalığı hizmeti alınmasının evlilik sürecine katkıları. 24 Eylül 2026 tarihinde https://www.proquest.com/dissertations-theses/evlilik-öncesine-aile-danışmalığı-hizmeti/docview/3325024032/se-2 adresinden erişildi.
Elegbede, C. (2025). Exploring the efficacy of pre-marital counseling programmes in reducing divorce rates. International Journal on Integrated Education, 9(1), 75-86. https://doi.org/10.31149/ijie.v9i1.5536
Epstein, N. B. ve Zheng, L. (2016). Cognitive-behavioral couple therapy. Current Opinion in Psychology, 13, 142-147. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.09.004
Hirad Asa, M., Goodarzi, K., Roozbahani, M., Saedi, S. ve Tanha, Z. (2024). Comparing the effectiveness of schema therapy and pre-marriage cognitive-behavioral therapy on the desire to marry and fear of marriage among single women. Journal of Adolescent and Youth Psychological Studies (JAYPS), 5(3), 118-128. https://doi.org/10.61838/kman.jayps.5.3.13
Pahlavani Sheikhi, Z., Barani Moghadam, F. ve Navidian, A. (2021). Effect of pre-marital sexual counseling on self-efficacy and sexual function of Iranian newlywed women. International Journal of Women's Health and Reproduction Sciences, 9(2), 111-117. https://doi.org/10.15296/ijwhr.2021.20
Sayad Shirazi, M. ve Nouri, N. (2025). Analyzing the gaps in pre-marital counseling from the perspective of experts. Journal of Counseling Research, 24(93). https://doi.org/10.18502/qjcr.v24i93.19070
Skurtu, A. (2016). Pre-marital counseling: A guide for clinicians. Routledge.
Stahmann, R. F. (2000). Premarital counselling: A focus for family therapy. Journal of Family Therapy, 22, 104-116. https://doi.org/10.1111/1467-6427.00140
Stahmann, R. F. ve Hiebert, W. J. (1997). Premarital and remarital counseling: The professional’s handbook (2. Bs.). Jossey-Bass.
Stahmann, R. F. ve Salts, C. J. (1993). Educating for marriage and intimate relationships. M. E. Arcus, J. D. Schvaneveldt ve J. J. Moss (Ed.ler), Handbook of family life education: The practice of family life education içinde (ss. 33-61). Sage Publications.
Tabkhi, F., Zade, H. F. ve Nazarboland, N. (2022). Comparing the dimensions of marital intimacy, commitment, and satisfaction in couples with and without pre-marriage counseling experience. Journal of Counseling Research, 21(81). https://doi.org/10.18502/qjcr.v21i81.9496
TED. (2024). Even healthy couples fight - the difference is how | Julie and John Gottman | TED [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=nBN9zG1JNPg
The Gottman Institute. (2026). Men, commitment, and power within relationships [Video]. YouTube. https://youtu.be/Q5KaFWnQ2Vs
Yavuzer, Y. ve Doğanülkü, H. A. (2023). Development of a systemic premarital counselling programme and evaluating its impact on young adults' couple relationships: A pilot study. Current Psychology, 43, 5179-5192. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04715-w